مدرسه هوشمند چیست؟
فلسفه :
١- چرا مدرسه هوشمند طراحی کنیم؟
٢- ویژگی های مدارس هوشمند چیست ؟
٣- لزوم تجدید نظر درامر آموزش وپرورش چیست ؟
۴- عوامل موفقیت درایجاد وعملیاتی کردن مدارس هوشمند چیست؟
فلسفه سیستمی ازطریق دانش تفکرومنطق موجب گسترش بینش می شود، فلسفه سیستمی برتجدیدنظر وجهان بینی منجرمی شود که جهت گیری آن توسعه گرایی ، روش تفکر فعال ، غیرخطی ، ترکیب محور و کل گرا است .
مدارس هوشمند رویکرد جدید آموزشی است که با تلفیق فناوری اطلاعات و برنامه های درسی ، تغییرات اساسی درفرایند یاددهی ویادگیری را به دنبال خواهد داشت . دراین رویکرد نقش معلم به عنوان راهنما ونه انتقال دهنده دانش ، نقش دانش آموز به عنوان عضو فعال ، خلاق ، نقاد ومشارکت جو، به جای عضوی منفعل ومصرف کننده دانش و نظام ارزشیابی به صورت فرایند محور نه نتیجه محور ، تغییرخواهد نمود.
مدارس هوشمند از دستاوردهای مهم توسعه فناوری اطلاعات دربرنامه های آموزش و پرورش می باشد که فوائد وآثار ونتایج آن نه تنها درمحیط آموزشی تاثیرات خود را خواهد داشت بلکه تحولی نوین همراه باتجارب واقعی محیط زندگی دانش آموزان و فردای آن ها خواهد بود، درقرن بیست و یکم تصور آن است که دانش آموزان به جای کیف های مملو از کتاب های درسی حجیم ، با کامپیوترهای کیفیLaptap سرکلاس درس حاضر خواهند شد. امکان دسترسی آن ها به اطلاعات نامحدود را فراهم خواهد ساخت. امتحانات از طریق رایانه انجام خواهد شد ودانش آموزانی که به علت بیماری نتوانند درکلاس درس حاضرشوند، قادرخواهند بود درمنزل از طریق رایانه ها درس های خود را دنبال کنند.
درمدرسه هوشمند فلسفه آموزشی براین موضوع تاکید دارد که هرکس بیشتر توانایی دارد می تواند بیشتر یادبگیرد و برنامه آموزشی طوری طراحی می گردد که تمامی نیازهای متفاوت و توانایی های دانش آموزان را پوشش دهد0 تحولات علمی درسال های اخیر به خصوص درزمینه فناوری اطلاعات لزوم تجدید نظردرامرآموزش وپرورش راصد چندان نموده است تا بتوان از این طریق همگام با تحولات علمی و اطلاعات هزاره جدید حرکت نمود.
تئوری ومبانی نظری :
توسعه وحل مشکلات سیستم ها برای طراحی سودمند می باشد. شناخت دانش آموزان ونوجوانان که وارد مدرسه هوشمند می شوند از لحاظ حیطه های شناختی - عاطفی و روانی حرکتی ضروری است و فرایند یاددهی یادگیری به گونه ای باید طراحی شود که رشد همه جانبه ومتعادل دانش آموزان را درنظر بگیرد. برنامه درسی باید بطور گسترده ای نیازها و استعدادهای دانش آموزان مختلف را دربرگیرد.
براساس تحقیق ارائه شده توسط آقای دیوید پرکینز( David perkins ) از دانشگاه هاروارد که نقش اولیه را درطراحی وتوسعه مدارس هوشمند smart schooL ایفا کرده دارای 8 اصل یاتئوری اساسی یادگیری می باشد که عبارتنداز :
١-مدرسه به عنوان سازمان یادگیری : مدرسه نه فقط برای دانش آموزان بلکه برای معلمان مدیران وحتی اولیای دانش آموزان نیز محیط یادگیری است و سازمان یادگیری مدارس هوشمند به نحوی است که دریک فرایند طبیعی از تعیین هدف ها ، محتوا ، ارزشیابی و نحوه نظارت برخود و خلق سیستم پویا کلیه اعضا مشارکت دارند.
٢- ارزشیابی یادگیری محور: ارزشیابی برمحور یادگیری است نه محصول وننتیجه کار به نحوی که دانش آموزان ومعلمان را دریک فرایند درگیرنموده ونتیجه ارزشیابی برمحور کیفیت وکاربرد آن برروی دانش آموزان قرارمی گیرد وآزمون ها دربهترین شرایط به عنوان ابزار ارزشیابی به کاربرده می شوند.
٣- دانش زابیشی : درمدارس هوشمند با ارائه محتوای مناسب بیش ترین تاثیر را بررشد فکری وعملی دانش آموزان می گذاردو به جای مصرف اطلاعات ودانش توسط دانش آموزان به توانایی تولید دانایی نیزمجهزمی شوند0
۴- تاکید بردرک وشناخت اهداف : اهداف برنامه ها و فعالیت های مدارس هوشمند برای دانش آموزان قابل درک به نحوی که خروجی های مدارس براساس اهداف از پیش تعیین شده تنظیم می گردند وبه همین منظور دانش آموزان ازمشارکت وهمراهی بیش تر ومناسب تری درامر یادگیری برخوردار خواهند بود. 5- تاکید برهوش اکتسابی : تحقیقات ومطالعات نشان می دهد که با آموزش روش های تفکر ، به ویژه روش های تلفیقی و روش های فعال تدریس دانش آموزان می توانند از هوش و قدرت تفکر بالاتری درامریادگیری برخوردارباشند.
۶- تاکید برتدریس مهارت وانتقال : از دیگر اصول یادگیری درمدارس هوشمند ، استفاده ا ز فنون وروش های تدریسی است که ضمن تقویت انگیزه آنان اوامر یادگیری شبیه سازی والگو گیری ازآن برای آن ها فراهم گردد واین امر موجب می شود که دانش آموزان نسبت به انتقال این مهارت به دیگران به طور خودکار ا قدام نمایند. این نکته درفرایند یادگیری نقش بسیار مفید وموثری را ایفا می کنند.
٧- یادگیری محصول تفکراست : آماده سازی دانش آموزان برای تفکر زمینه منطقی نمودن امور را برای آن ها فراهم می نماید0
٨- شمول همگانی : از دستاوردهای تفکر خلاق ودرک عمیق ازمسائل ، آماده نمودن دانش آموزان وحتی معلمان درحل مشکلات پیچیده وغامض آموزشی است ، درمدارس هوشمند دانش آموزان ومعلمان این علاقه را به راحتی بروز می دهند وبا تکیه برخلاقیت ونوآوری وارائه روش های جدیددرحل مشکلات اقدام می نمایند.
باعنایت به شرایط یادگیری از دیدگاه گانیه دربحث مفاهیم محسوس ، شیوه آموزش دیداری - شنیداری وارائه موضوعات درسی و مطالب علمی بوسیله فیلم - انیمیشن و..... سریعتر یادگرفته می شود.
همچنین برونر ( broner ) معتقداست یادگیری بطور مکانیکی انجام نمی شود بلکه فراگیر فعالانه موضوعات راتجزیه وتحلیل می کند تا بتواند مسئله ای را کشف کند ( یادگیری اکتشافی) و آزوبل AzobeL معتقد است انسان درذهن خود از کودکی قالبی را شکل می دهد که آنرا ساخت شناخت می نامد، هرگاه موضوعات آموزشی با ساخت شناخت فراگیر هماهنگی داشته باشد فراگیر مطلب را یادمی گیرد. این یادگیری معنی دار دربرابر یادگیری طوطی وار یا Rote قرارمی گیرد
یادگیری درمدارس هوشمند به شکل سنتی وخواندن طوطی وار نیست بلکه یادگیری اکتشافی - معنی دار وشناختی مطرح است . دیدگاه برنامه درسی مبتنی برمعنی دار بودن ومسوولیت پذیری فرد درجامعه است .
متدولوژی و روش آموزش :
روش شناسی سیستمها در بحث کارکرد این گونه مدارس مجموعه ای از الگوها و فنون و روشها وابزارهای مورد استفاده درطراحی می باشد.
شیوه وروش آموزشی مدارس هوشمند دیداری - شنیداری بوده و معلمین دروس مختلف آموزشی خود را به کمک رایانه توسط فیلم ، انیمیشن و.... وابزارهای چندرسانه ای ( بصری ، کلامی ، شنیداری وعملی) ارائه می نمایند تا زمینه رشد همه جانبه استعدادهای دانش آموزان را تدارک ببینند و با تلفیق، به جای استفاده ابزاری از فناوری ا طلاعات ویا ارائه واحد مستقل فناوری درکنار سایرواحدهای درسی ، نسبت به کارآمد واثربخش نمودن نظام آموزشی اقدام می شود. به علاوه مدل های آموزشی مدارس هوشمند شرکت فعالانه دانش آموزان را طلب می کند. دانش آموزانی می توانند ازاین رویکرد فایده ببرند که دارای تفکر خلاق ونقادانه باشند وازسطح توانایی قابل قبولی برخوردارباشند.
مدارس هوشمند محیط همکاری و رقابت هستند ومواد آموزشی وتمرینات جهت بسط این مهارت ها دردانش آموزان طراحی شده اند. به عبارت دیگر دراین مدارس ازروش ها اکتشافی - حل مسإله - مشارکتی - واحد کار نیزاستفاده می شود.
رسانه ها و ابزار آموزشی:
ترکیبی از وسایل آموزشی سنتی و رسانه های مبتنی بررایانه درس افزارهای مدرسه هوشمند را تشکیل می دهند.
هرم سیستمی و تعیین پیش نیازها :
- فراهم ساختن منابع متناسب بانیازمعلم ودانش آموز به صورت الکترونیکی وچاپی(کتابخانه - الکترونیکی و...........)
- فراهم ساختن سخت افزار ونرم افزارهای موردنیازوآشنایی معلمان ودانش آموزان باآنها. ( شبکه رایانه ای)
- استفاده ازپایگاه اطلاعاتی جامع آموزشی برای دسترسی سریع وساده دانش آموزان ومعلمان.
-آغاز آموزش با استفاده از محتوای الکترونیکی تولید شده توسط معلم ویامحتوای استاندارد آموزشی وپرورشی .
مدل و محیط ارتباطی بین اجزاء مدرسه هوشمند(plat form )
- مدیریت آموزشی - ارزیابی هوشمند- محیط های گفتگوی دانش آموزان - معلم ومدیر- ارتباط با والدین نیاز، به یک بستر نرم افزاری دارد که به صورت مدل های مجازی به کارگرفته می شودکه به آن plat form می گویندکه برا ی مدرسه هوشمندباتوجه به نیازهاوشکل کاربایدبه طورمستقل تعریف گردد0.
ارتباطات اجتماعی : sociaL reLation ship
درمدرسه هوشمند به جهت رشد همه جانبه دانش آموزان درابعاد فکری ، عاطفی وانسانی ارتباطات اجتماعی بالایی دارند و به عنوان نیروی کارمتفکر،دارای سواد رایانه ای درهمه زمینه ها فعال و مشارکت جو می باشند و دانش آموزان به عنوان فرددرخانواده - درمدرسه با همکلاسی های خود و مقاطع بالاتر یا پایین ترازخود ودراجتماع می توانندبه عنوان فردی مفیدودارای اطلاعات روزوسواد رایانه ای می تواند ارتباط سالم برقرارنماید.
نظام آموزش و پرورش مطلوب به نظامی گفته می شود که حاصل آن افرادی است که درسطوح مختلف هوشی ، روحی ، عاطفی و جسمی از تعادل و اعتقاد به خداو ایثار برای خدا برخوردار باشند.
** منابع و ماخذ :
1-ماهنامه رشد تکنولوزی آموزشی شماره6 اسفند86
2-طراحی مدارس هوشمنددرمالزی smart schooL سایت w w w.iran smart schooL.com 3- نشریه آموزش کامپیوتر برای نسل جوان شماره 75
4- سایت رشد w w w.RosHd.IR
5- کلیات مصوب جلسه بیست ونهم شورای راهبری فناوری اطلاعات وارتباطات وزارت آموزش وپرورش
6- مقاله یادگیری الکترونیکی وآموزش وپرورش ، شادروان دکترعلاقمندان
7- نشریه مهارت - سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور شماره 42
8- جزوه سیستم وانواع آن، آقای دکترداریوش نوروزی
